Ateş böceği nasıl ışık saçıyor?

Ateş böceği nasıl ışık saçıyor?

Yaz gecelerinin karanlığında otların arasında veya havada uçarken parıldayan,
yanıp sönerek sarı-yeşil bir ışık veren bir böceği görmüşsünüzdür. Yanına
yaklaşıldığında ışığını söndüren, gece karanlığında izini kaybettiren bu böceğin
ismi ateş böceğidir.
Aslında bu böceğin verdiği ışığın ateşle de sıcaklıkla da bir ilgisi yoktur. Bunun
bilimsel adı ‘soğuk ışık’tır ki günümüz teknolojisi bu ışığı henüz yapay olarak
üretmeyi başaramamıştır. Bilim insanları dünyada milyonlarca yıldır mevcut
olan bu tabiat teknolojisinin önce çalışma mekanizmasını çözmek sonra da taklit
ederek insanlık hizmetine sunabilmek için çalışmalarına hız vermişlerdir.
Kısa bir zaman öncesine kadar sürtünme veya ısı olmadan ışık elde etmenin
imkansız olduğuna inanılıyordu. Nasıl ki normal bir ampul kendisine verilen
enerjinin yüzde 4’ünü, florasan ampul ise yüzde 10’unu ışığa dönüştürebiliyor,
geri kalanını ısı olarak yayıyorsa, ateş böceğinde de benzer bir durum olduğunu
sanan bilim insanları, böceğin bu iş için kullandığı enerjinin tamamını ışığa
dönüştürebildiğini tespit edince hayrete düştüler.
Gelelim ateşböceğinin ışık üretme mekanizmasına… Aslında ateş böceklerinin
ışık verme reaksiyonları o kadar hızlıdır ki bu fonksiyonun kademelerini
incelemek hemen hemen imkansızdır. Yani ışık üretim mekanizması hakkındaki
bilgiler hala teoride kalmaktadırlar. Kesin olarak bilinen bunun moleküler
seviyede kimyasal bir işlem olduğu, bazı moleküllerin ayrışarak daha yüksek
enerjili hale geçebildikleri ve bu fazla enerjiyi ışığa dönüştürebildikleridir.
Ateş böceğinin karın bölgesindeki ışık organında bulunan guddelerden, ışık elde
etmede rol alan iki ana kimyasal madde üretilmektedir. Bunlardan birincisinin
kimyasal yapısı aydınlatılmış ve yapay olarak elde edilmiştir. İkincisinin ise
yapısındaki gizem çözülmesine rağmen sentetik olarak üretilmesi hala mümkün
olamamıştır.
Ateş böceklerinde üretilen iki kimyasalın birleşiminin de ışık vermeye tam
olarak yetmediği, böceğin ışık bölgesine yakın solunum organının ışık verme
anında burayı oksijenle beslemesi gerektiği tespit edilmiştir. Bilinmeyen bir
başka ayrıntı ise bu ışığı hangi şalterin açıp kapadığıdır.
Bu gizemli böceklerin 2,000 çeşidi olup erkekleri uçabilirken dişileri
kanatsızdırlar. Erkekler dişileri aramak için geceleri uçarlar ve ışıklarını
birbirleri ile iletişim kurmak için kullanırlar. En iyi ışık verimini gelişmiş dişiler
verir. Ateş böcekleri geceleri 3 saat süreyle ışık verebilirler.
Genellikle ısırarak zehirledikleri salyangozları yedikleri için kireçli toprakların
olduğu nemli bölgelerde daha çok görünürler. Parlamayı sağlayan kimyasal
maddeler sayesinde, kazara onu yiyen bir düşmanı kusmak zorunda kalır ve bir
daha başka ateş böceği yemeye teşebbüs etmez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir