Bira niçin köpürür?

Bira niçin köpürür?

Bira yapımının başlangıcı neredeyse tahıl tarımı kadar eskidir. İlk kez 8,000 yıl
kadar önce Akdeniz’in doğu kıyısında yaşayanlar tarafından yapıldığı
sanılmaktadır. Hatta bağcılık ve şarapçılığın yaygınlaşmasından önce Akdeniz
kıyılarında biracılığın bilindiği tarih kaynaklarından anlaşılmaktadır.
Günümüzde nasıl rakı Türklerin, şarap Fransızların, votka Rusların milli içkisi
haline gelmişse, bira da başta Almanya olmak üzere kuzey-batı Avrupa’nın milli
içkisi olarak kabul edilebilir. Almanya’da kişi başına yıllık bira tüketimi
Türkiye’nin 20 katıdır.
Bütün dünyada hemen hemen aynı telaffuz edilen bira adı da Flemenkce
‘bier’den gelmedir. Alkol ve rakı kelimelerinin kökenleri ise Arapçadır. Alkol, ‘elkühül’
(veya el-küül) maddenin ruhu anlamında bildiğimiz kül kelimesinden,
rakı ise ter, damla (damıtmada çıkan buğu) anlamındaki arak (araki)
kelimesinden dilimize geçmiştir.
Sadece birayı açınca değil soda, kola, köpüklü şarap gibi içeceklerin de
kapaklarını açınca önce bir fısırtı sesi duyarız, sonra şişenin dibinden yukarı
doğru yükselen kabarcıkları görürüz. Birada bu olay biraz uzun ve bardağa
konulunca da devam eder ve bardağın üzerinde bir köpük tabakası oluşur.
Karbondioksit kabarcığı önce bardağın iç yüzündeki mikroskobik çatlakların
içinde oluşur. Her bir kabarcık yaşamına gözle görülmeyen karbondioksit salkımı
halinde başlar, bira içinden yeni karbondioksit molekülleri yutarak büyür. Kritik
boyuta ulaşınca geliştiği noktadan ayrılarak sıvının içine katılır.
Kabarcıklar yükselirlerken içlerine daha fazla karbondioksit alarak büyümeye
devam ederler. Yarıçapları milimetrenin üçte birini geçene kadar küresel olan
şekilleri daha büyüyünce elipsoidal olur. Biranın içinde erimiş halde bulunan
karbondioksitin basıncı kapak açılınca daha da arttığından karbondioksit
rahatça kabarcıkların içme girmeye devam eder. Kabarcıklar da bardağın
tepesine yaklaştıkça hızlanırlar.
Kabarcıkların bu oluşumu kolalı içecekler ve sodada da aynı ama onlar bardağa
konuldukları zaman bardağın üzerinde kalın bir köpük tabakası oluşmaz. Birada
köpük oluşmasının nedeni karışımında bulunan proteinler ve katkı maddeleridir.
Diğer içeceklerde hava kabarcıkları yüzeye geldiklerinde havaya karışarak yok
olurlarken birada üretimde kullanılan şerbetçiotunun içinde bulunan az
miktardaki reçine köpük zarlarının direncini arttırır, arpanın büyük
moleküllerinde bulunan proteinler kabarcıkların etrafında bir duvar
oluştururlar. Böylece biradaki kabarcıklar sağlamlıklarından dolayı hemen
havaya karışmazlar, bardağın tepesine birikerek köpük tabakasını oluştururlar.
Bira bardağa ne kadar hızlı dökülürse havayla temas ve havaya karışma olayı da
o kadar az olur ve daha kalın bir köpük tabakası meydana gelir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir