Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor?

Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor?

Dünyamızdaki ısının kaynağı güneş olduğuna göre ve bir dağın tepesi güneşe
daha yakın iken orada hava niçin daha soğuk oluyor? Öncelikle şunu söyleyelim
ki, güneş ile dünya arasındaki mesafeyi düşünürsek, bir dağın tepesine çıkmakla
bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. Güneş dünyamızdan 149,5 milyon
kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksek dağın yüksekliği 9 kilometreyi
bile bulmaz. (Everest: 8.846 metre)
Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresinde dönmesinden
dolayı, dünyanın çapı kadar, güneşe 12 bin kilometre yaklaşıp uzaklaşıyoruz.
Elips şeklindeki yörüngesinde dünya güneşin etrafında dönerken güneşe en fazla
yaklaştığı mesafe 147 milyon, en uzaklaştığı mesafe ise 152 milyon kilometredir.
Yani dünya zaten bir yıl içinde güneşe 5 milyon kilometre yaklaşıp
uzaklaşmaktadır. Bu durum dünyamızdaki ısıyı pek etkilemez, mühim olan
ışınların dik gelmesidir.
Güneşin dünyamızda yarattığı sıcaklık, ışınlarının yeryüzünden yansıması ile
olur. Ondan sonra yükseldikçe nemli havada her bir kilometrede yaklaşık 6-7
derece düşer. Yani Everest’in dibi ile tepesi arasında 50 dereceden fazla sıcaklık
farkı olması doğal. Bu sıcaklık düşüşü atmosferin birinci katmanına kadar böyle
sürüyor. Yani yeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye
kadar düşüyor. Bundan sonra sıcaklık değişiminin akıl almaz dansı başlıyor.
Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11. ve 48.
kilometreler arasında hava ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçe artıyor, tekrar
sıfır dereceye kadar çıkıyor. 48. kilometreyi geçip 3. tabakaya girince ta 88.
kilometreye gelene kadar tekrar düşüşe geçiyor. Bu tabakanın sonunda, yani 88.
kilometrede -80 derecelere kadar düşüyor. Bundan sonra da sürekli yükselişe
geçerek güneşe yaklaştıkça artıyor.
Güneşin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan ışığın 149,5 kilometre yol
kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaşayabileceğimiz bir ortamı yaratacak
şekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inanılmaz.
Yeryüzünde ısınan havanın yükseldiği doğrudur, ama hava bu enerjisini
yükselirken harcar ve dağın tepesine ulaştığında çevre hava ısısı ile aynı ısı
derecesine gelir. Dağ tepelerinin soğuk olmasının bir başka nedeni dağ
yüzeylerinin şekilleri dolayısıyla güneş ışıklarını dik alamamalarıdır. Bu nedenle
dağların etekleri bile serin olur, burada ısınıp yükselen bir hava tabakası bile
oluşamaz. Ayrıca dağdaki kayalarla birlikte kar ve buz da güneş ışınlarını fazla
emmez ve çoğunu yansıtırlar.
Yeryüzünün ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. Dikkat ederseniz
bulutsuz geceler, bulutlu gecelerden daha soğuktur. Çünkü bulutlar yerden gelen
ısıyı tekrar yere yansıtırlar. Dağ zirvelerinde ise ne bu sıcaklığı yere tekrar
yansıtacak bulut vardır, ne de onu tutacak yoğunlukta atmosfer.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir