Jet-lag olayı nedir?

Jet-lag olayı nedir?

Bütün hayvanların vücutlarının, uyuma, vücut ısısı, üreme zamanı gibi periyodik
fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik bir iç saatleri vardır. Bu iç saatlerin çoğu,
kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerinde çalışır, ancak ışık ve sıcaklık
gibi dış etkenlerden de etkilenir.
Eğer İstanbul’dan Newyork’a uçarsanız, sizin vücut saatiniz hala İstanbul’a
ayarlıdır. Örneğin İstanbul’dan saat 12:00’de havalanır, 8 saatlik bir uçuştan
sonra Newyork’a varırsanız, vücut saatiniz 20:00’dedir ama Newyork saat
13:00’ü yaşamaktadır. Vücudunuzun saati ortama göre 7 saat ileridedir.
Karnınız acıkacak, biraz sonra uykunuz gelecektir ama, akşam olmasına bile
daha 7-8 saat vardır,
İşte bu olaya jet-lag denilir. ‘Lag’in İngilizce’de anlamı geri kalma, gecikmedir.
Bu durumda uçuştan sonra insanda yorgunluk duyulmakta, özellikle okuma,
araba kullanma ve iş görüşmeleri gibi konularda motivasyon ve konsantrasyon
eksikliği görülmektedir.
Dünya dönüşünü 24 saatte tamamladığından, dünya yüzeyi kuzeyden güneye her
biri l saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüştür. Örneğin İstanbul ile Newyork
arasında 7 zaman bölgesi vardır ve aynı anda İstanbul’da saat 14:00 iken,
Newyork’ta sabah 07:00’dir.
N AS A’ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine, yani
bir saatlik bir zaman değişimine alışması bir gün almaktadır. Bu durumda
İstanbul’dan Ne w York’a gidince vücut kendini ancak 7 gün sonra adapte
edebilmektedir. Jet-lag olayı uçma mesafesine değil, kaç zaman bölgesinden
geçtiğinize bağlıdır. Aynı mesafe, aynı zaman bölgesinde kuzey-güney
mesafesinde gidilince jet-lag olayı görülmemektedir.
Jet-lag olayının doğuya doğru mu, yoksa batıya doğru mu seyahatte daha çok
görüldüğü tartışma konusudur. Şüphesiz bu insanların çoğunluğunun yapısına
ve yaşam düzeyine bağlıdır. Yapılan anketler sonucunda, çoğunluğun doğuya
doğru yapılan uçuşlarda daha çok rahatsız olduğu, insanın vücut saatini
hızlandırmada, yavaşlatmaya göre daha fazla zorlandığı görülmektedir.
Küçük çocukların pek etkilenmediği jet-lag olayından en çok etkilenenler ise
günlük yaşantısı düzenli ve rutin işler yaparak yaşayanlardır. Uçaktaki havanın
kuru olması, seyahat süresince hareketin kısıtlı olması, içki içilmesi, yeterli sıvı
içecek alınamaması, farklı iklimde farklı yemekler, insanlarda jet-lag’a karşı
direnç kırıcı diğer etkenlerdir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir